ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ve Ukrayna arasında derhal yürürlüğe girecek bir 'enerji ateşkesi' konusunda anlaşmaya varıldığını iddia etti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, bu gelişmeyi memnuniyetle karşılayacağını belirtirken, Rusya'dan henüz bir açıklama gelmedi.
Trump, anlaşmanın 'hemen etkili' olduğunu vurguladı ancak detaylar hakkında bilgi vermedi. Zelensky başlangıçta duyuruya şaşırdığını ifade etse de, Rusya da aynı tutumu sergilerse Kiev'in bu hamleyi destekleyeceğini söyledi. Zelensky ayrıca, Trump'ın açıklamasının ardından Rusya'nın Ukrayna'nın enerji tesislerine yönelik saldırılar düzenlediğini öne sürdü.
Trump, Ukrayna'yı Rus petrol altyapısına yönelik saldırıları durdurması yönünde teşvik ediyordu. Kiev yönetimi, bu saldırıların Rusya'nın savaş makinesini finanse etme gelirlerini kısmak için hayati önem taşıdığını savunuyor. Ancak Trump, Rusya'nın ABD ve küresel piyasalara dizel sevkiyatı yapması yönünde anlaşmaya varmasını istiyor.
Rusya ithalatına yönelik yaptırımları geçici olarak kaldıran dizel anlaşması, giderek artan eleştirilere neden oluyor. Zelensky, bu anlaşmayı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e bir hediye olarak nitelendirdi. Avrupa yetkilileri ve Trump'ın partisinden bazı ABD'li politikacılar da anlaşmayı desteklemediklerini dile getirdiler.
Bu anlaşma, Trump'ın yaklaşan ara seçimler öncesinde iç akaryakıt fiyatlarını düşürme çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Trump, İran ile yaşanan savaşın küresel yakıt fiyatlarını, özellikle dizel fiyatlarını artırmasıyla siyasi sonuçlarla mücadele ediyor. Bu durum, pompa fiyatlarındaki artışlar ve genel enflasyonun halk üzerindeki etkileri nedeniyle Trump'ın Amerikan kamuoyundaki itibarını zedelemiş durumda.
Zelensky, haber sitesi Axios'a verdiği demeçte, enerji ateşkesinin yürürlükte olduğuna dair bilgilerin kendisi için yeni olduğunu belirtti. Ardından sosyal medyada yaptığı paylaşımda, yetkililerinin 'Amerika'nın Rusya ile diyaloğunun net detaylarını sabırsızlıkla beklediğini' ifade etti. Zelensky, 'Ukrayna olarak Rus enerjisine saldırmamaya hazırız ve Rusya'dan da benzer bir hazırlık ve Amerika Birleşik Devletleri başkanının bu konudaki anlaşmasını bekliyoruz' dedi.
BBC'nin Beyaz Saray'dan daha fazla detay talep ettiği bildirildi. Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, Britanya'nın 'Başkan Trump'ın derhal başlayacak sürdürülebilir bir enerji ateşkesi çağrısını güçlü bir şekilde desteklediğini' açıklarken, Fransa, Kanada ve AB de desteklerini ifade etti.
Zelensky daha sonra yaptığı açıklamada, Rusya'nın Kiev'deki bir elektrik santraline drone ile saldırdığını ve bunun güç kesintilerine yol açtığını, ardından ülkenin kuzeydoğusundaki Harkiv bölgesindeki enerji tesislerine yönelik saldırıların devam ettiğini belirtti. Zelensky, 'Tüm bunlar, Amerika Birleşik Devletleri başkanının enerji ateşkesi hakkındaki açıklamasından sonra oldu' diye konuştu.
Aylardır Ukrayna ve Rusya, enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırılar gerçekleştiriyor. Moskova, hedef aldığı tesislerin Ukrayna'nın askeri operasyonlarını desteklediği için meşru hedefler olduğunu savunurken, Zelensky Ukrayna'nın Rus toprakları derinliklerindeki saldırılarını savaşın finansmanını azaltma çabalarının bir parçası olarak nitelendiriyor. Bu saldırılar her iki taraf için de enerji tedarikinde aksamalara neden oldu.
Pazar günü erken saatlerde, Birleşik Krallık Savunma Bakanı Wes Streeting BBC'ye yaptığı açıklamada, İngiltere'nin anlaşmayı desteklemediğini belirtmişti. AB Dış Politika Şefi Kaja Kallas da Cumartesi günü Zelensky'nin eleştirilerine benzer ifadeler kullanmıştı. Anlaşma, ABD'nin ana partilerinden politikacıların da eleştirilerine maruz kaldı.
Üç Demokrat ve dört Cumhuriyetçi olmak üzere yedi senatör, Trump'ın anlaşmasının Rus enerji ithalatını açıkça yasaklayan bir yasaya 'doğrudan aykırı' olduğunu belirten bir bildiri yayınladı. Bildiride, 'Kongre netti: ABD, Ukrayna'ya yönelik saldırganlığını sona erdirip NATO Müttefiklerimize yönelik tehditleri durdurana kadar Rusya'dan petrol ithal etmemeli' denilerek Trump yönetiminden 'rotayı tersine çevirmesi' istendi. Yedi senatörden biri olan Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis, NBC News'e yaptığı açıklamada, anlaşmanın Amerikan hayatlarını 'kesinlikle' riske atacağını söyledi.
Cumartesi günü Trump, Ukrayna liderinin dizel anlaşmasını eleştirmesinin ardından, Zelensky'yi Rus rafinerilerine yönelik saldırıları sürdürerek 'dünya için sorun yaratmak' istemekle suçladı. ABD başkanı, 'Ukrayna'nın yeni bir başkana ihtiyacı olduğu zamanın geldiğini' öne sürdü.
Zelensky, Ukrayna anayasası tarafından savaş zamanında askıya alınmış olsa da, Rusya'nın 60 günlük tam bir ateşkes kabul etmesi halinde seçimler yapma sözü verdi. Ukrayna cumhurbaşkanı daha önce ABD'den gelen yeni seçim çağrılarını, ülkenin aktif savaş bölgeleri veya Rus işgali altındaki bölgelerinde oy kullanma zorluklarına işaret ederek reddetmişti. Trump ise defalarca Ukrayna liderini savaşı iktidarda kalmak için kullanmakla suçladı.
Bu arada, dört yıldır süren savaşta karada çatışmalar ve mücadele devam ediyor. Bölge yetkilileri Pazar günü yaptığı açıklamada, iki Ukrayna şehrine yönelik saldırılarda altı kişinin öldüğünü bildirdi. Ukrayna sınırında yer alan Rusya'nın Belgorod bölgesinde bir kişi öldürülürken, Rus işgali altındaki Donetsk bölgesinde bir drone saldırısında başka bir kişi hayatını kaybetti.
