Fare popülasyonlarının küresel ısınma nedeniyle arttığı ve geleneksel zehirleme yöntemlerinin yetersiz kalabileceği belirtiliyor. Farelerin yaşam döngüsünü ve davranışlarını inceleyen uzmanlar, özellikle ılıman kışların bu artışta önemli bir rol oynadığını vurguluyor.
Farelerin yaşam döngüsünü inceleyen ve bu alanda saygın bir yere sahip olan Dr. Robert Corrigan, farelerin finansal olarak kendisi için büyük bir yük oluşturduğunu ancak bu durumun devam ettiğini ifade etti. 70'li yaşlarındaki Corrigan, yetişkinlik hayatının tamamını fareler ve insanlarla olan ilişkilerini incelemeye adadı.
Geçtiğimiz yıl, Corrigan ve 16 farklı şehirde görev yapan 10 bilim insanı, küresel ısınmanın fare popülasyonları üzerindeki etkisini inceleyen bir makale yayımladı. Araştırmada, 16 şehirde fare sayılarında ciddi bir artış tespit edildiği ve bu artışın yükselen sıcaklıklarla doğru orantılı olduğu gözlemlendi. Siyah ve kahverengi fare türleri kış uykusuna yatmadığı için, düzenli kışların yaşandığı bölgelerde üreme hızları yavaşlıyor veya duruyor. Ancak Corrigan'a göre, art arda gelen ılık kışlar fareler için avantaj sağlıyor. Bu durum, milyonlarca farede gözlemlenen küçük üreme artışlarının zamanla büyük bir soruna dönüşmesine neden oluyor.
İnsanlar yüzyıllardır farelerle mücadele etmeye çalışıyor. Genellikle istilacı bir tür olan fareler, hastalık taşıyıcısı olmaları, tarım ürünlerinin verimini düşürmeleri ve ekosistemleri bozarak diğer türlerin yok olmasına neden olmalarıyla biliniyor. Diğer yandan, evcil fareler, vahşi Norveç farelerinin torunları olup, sevgi dolu evcil hayvanlar olarak da beslenebiliyor.
Dünya genelinde birçok bilim insanı ve kamu görevlisi, şehirleri zararlı zehirlerle doldurmadan fareleri kontrol altına almanın yollarını arıyor. Bu yöntemler arasında doğum kontrol yöntemlerinden sağlam halk sağlığı düzenlemelerine kadar çeşitli yaklaşımlar bulunuyor. Mevcut fare kontrol yöntemlerinin, onları sadece 'herhangi bir zararlı' olarak görmesi en büyük sorunlardan biri. Oysa fareler, memeli beyinlerine sahip akıllı memelilerdir.
Corrigan, farelerle ilk kez New York şehrinin kanalizasyonlarında bir ilaçlama görevlisi olarak çalışırken tanıştı. Yüksek lisans eğitimi için para biriktirirken kanalizasyonlarda çalıştı ve bu süreçte kemirgen zararlı yönetimi üzerine eğitim aldı. Hafta sonlarını fareleri gözlemlemek için çiftliklerde geçiriyordu. Bu gözlemleri sırasında hem nezaket (bir farenin hasta olan başka bir fareye yiyecek getirmesi) hem de saldırganlık (bir farenin sebepsiz yere diğerlerine saldırması) gibi davranışlara tanık oldu.
Corrigan, farelere karşı duygularını çelişkili olarak tanımlıyor: Bilim insanı olarak bu türe hem hayranlık duyduğunu hem de saygı gösterdiğini belirtiyor. Ancak aynı zamanda, farelerin insanlarla bir arada yaşayamayacağını, çünkü insanları öldürebileceklerini biliyor. Fareler, Weil hastalığı, hantavirüs veya yeni koronavirüs varyantları gibi insan popülasyonlarına bulaşabilen patojenler taşıyabilir.
Fare popülasyonlarını kontrol etmek için kullanılan yöntemler arasında zehirleme Corrigan tarafından önerilmiyor. Bunu sadece geçici bir çözüm olarak görüyor. Fare zehirlerinin (rodentisitler) geçici bir çözüm olarak faydalı olduğu kabul edilse de, bu yöntemlere başvurmanın birçok nedeni var. Birincisi, birçok halk sağlığı sorununda olduğu gibi önleyici tedbirler tedavi edici yöntemlerden daha etkilidir. Daha sıkı halk sağlığı düzenlemelerinin uygulanması, fare popülasyonlarının kontrolden çıkmasını bekleyip zehir kullanmaktan daha etkili olabiliyor.
Fareler üzerinde uygulanan zehirlerin neden olduğu acı verici ve yavaş ölümün yanı sıra, bu zehirlerin diğer yaban hayatına da zarar verdiği ve sonuçta insanlar tarafından da tüketilebileceği biliniyor. ABD'de her yıl binlerce kazara insan rodentisit zehirlenmesi vakası yaşanıyor. Fare popülasyonlarını daha iyi yönetmek için umut vaat eden yöntemlerden biri, ABD'de halkın yaban hayatı üzerindeki zehirleme etkileri konusundaki endişeleri nedeniyle giderek daha popüler hale gelen doğurganlık kontrol yöntemleridir. Avrupa'da da uzmanlar bu teknolojiyi daha fazla destekledikçe yavaş yavaş bu alana yöneliyor. Bu yöntemler, fare popülasyonlarının büyümesini yavaşlatmak için doğum kontrol hapları kullanıyor.
Birleşik Krallık'taki Center for Wild Animal Welfare adlı yardım kuruluşunun yöneticisi Richard Parr, yeni doğum kontrol yöntemlerinin geliştirilmesinin, zehire dirençli fare sayısındaki artışı şefkatli bir şekilde yönetmenin anahtarı olduğunu belirtti. Parr, aynı zamanda AB'deki güncelliğini yitirmiş biyosidal ürün düzenlemelerinin yeniliği engellediğini de ekledi. AB'nin düzenlemeleri inceleniyor olsa da, henüz yeni doğurganlık kontrol teknolojileriyle başa çıkabilecek donanıma sahip değil ve bu durum yatırımcıları caydıran bir belirsizlik yaratıyor.
Ancak, Greenwich Üniversitesi'nde ekoloji profesörü olan Steven Belmain, doğurganlık kontrol yöntemlerinin yeterince gelişmiş olduğu fikrine şüpheyle yaklaşıyor. Belmain, insanların bazen doğurganlık kontrolünü kullanabileceğimiz konusunda fazla saf olabildiklerini belirtiyor. Eğer evinizde bir fare varsa, ona doğum kontrol hapları vermeyeceğinizi ve onunla yaşamaya devam etmeyeceğinizi söylüyor. Restoranlarımız, otellerimiz, hastanelerimiz ve gıda üretim tesislerimiz gibi yerlerde farelerle mücadele etmek için daha etkili yöntemlere ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
