Japonya'nın teknoloji alanındaki güçlü konumuna karşın, şirketlerin yapay zekâyı günlük iş süreçlerine entegre etme hızı beklentilerin altında kalıyor. Yapılan yeni bir araştırmaya göre, ülkedeki şirketlerin yüzde 80'inden fazlası yapay zekâyı ya yalnızca belirli alanlarda kullanıyor ya da henüz kullanıma başlamadı.
Bu durum, Japon hükümetinin yapay zekâ yatırımlarıyla üretkenliği artırma planının önündeki en önemli engelin teknolojiye erişim değil, şirketlerin teknolojiyi iş modellerine dönüştürme kapasitesi olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmaya katılan Japon şirketlerinin yaklaşık yüzde 60'ı yapay zekâyı yalnızca belirli departmanlarda veya sınırlı görevlerde kullandığını belirtti. Şirketlerin yüzde 18'i yapay zekâyı iş yerinde kullanıp kullanmayacağına henüz karar vermezken, yüzde 6'lık bir kesim teknolojiyi kullanmayı değerlendirmiyor. Yapay zekâyı şirket genelinde temel bir çalışma aracı haline getirenlerin oranı ise yalnızca yüzde 16 olarak kaydedildi. Hatta şirket genelinde kullanım bildiren işletmelerde bile teknolojinin belge hazırlama gibi görece temel görevlerle sınırlı kaldığı görüldü.
Japonya'nın teknoloji ve endüstriyel otomasyon konusunda dünyanın en gelişmiş ekonomilerinden biri olması, bu tablonun dikkat çekici bir yönünü oluşturuyor. Japon hükümetinin bu yıl yayımladığı başka bir çalışma, ülkedeki şirketlerin yüzde 86,4'ünün üretken yapay zekâyı en az bir görev için kullandığını gösterse de, bu oran Çin'de yüzde 98,1, Almanya'da yüzde 91,6 ve ABD'de yüzde 90,9 seviyelerinde bulunuyor. Yeni araştırma, yapay zekâyı herhangi bir görevde denemek ile teknolojiyi şirketin bütününe yaymak arasında ciddi bir fark bulunduğunu vurguluyor. Japon şirketlerinin büyük bir bölümü yapay zekâ ile tanışmış olsa da, teknolojinin faaliyetlerin tamamına entegre edilmesi süreci daha yavaş ilerliyor.
Yapay zekâ yatırımlarında henüz agresif bir harcama dalgası gözlenmiyor. Şirketlerin yalnızca yüzde 4'ü önümüzdeki bir veya iki yıl içinde yapay zekâ bütçelerinin yıllık yüzde 50'den fazla büyümesini bekliyor. Yüzde 21'lik bir kesim bütçelerde yüzde 10 ile yüzde 50 arasında artış öngörürken, şirketlerin yüzde 30'u tek haneli büyüme bekliyor. Yüzde 14'lük bir kesim bütçesinin büyük ölçüde değişmeyeceğini belirtirken, yüzde 31 henüz yatırım miktarına karar vermedi. Buna karşılık, araştırmaya katılan hiçbir şirket yapay zekâ harcamalarını azaltmayı planladığını belirtmedi. Bu durum, şirketlerin teknolojiye sırt çevirmediğini ancak yatırım hızında kontrollü bir yaklaşım sergilediğini gösteriyor.
Japonya açısından bu konu, yalnızca şirketlerin rekabet gücüyle sınırlı değil. Ülkenin yaşlanan nüfusu ve küçülen iş gücü, üretkenlik artışını ekonomi politikasının en kritik başlıklarından biri haline getiriyor. Yapay zekâ, yarı iletkenler ve kuantum teknolojileri bu nedenle Japonya'nın yeni büyüme stratejisinin merkezinde yer alıyor. Hükümet, özel sektör yatırımlarını artırmayı ve şirketlerin yeni teknolojileri daha hızlı kullanmasını teşvik etmeye çalışırken, son araştırma bu dönüşümün şirketlerin içinde beklenenden daha yavaş gerçekleştiğini ortaya koyuyor. Japonya daha önce endüstriyel robotlarda dünyaya öncülük etmiş olsa da, üretken yapay zekâ yarışında ABD ve Çin merkezli şirketlerin güçlü konumu ülke üzerindeki baskıyı artırıyor.
Araştırmadan çıkan bir diğer dikkat çekici sonuç ise şirketlerin yatırım adresi oldu. Katılımcıların yüzde 82'si yurt dışı yerine Japonya içindeki yatırımlara ağırlık verdiğini belirtti. Mart 2027'de sona erecek mali yılda şirketlerin yüzde 41'i Japonya içindeki yatırımlarını artırmayı planlıyor. Yüzde 50 mevcut yatırım seviyesini korumayı, yüzde 9 ise yatırımları azaltmayı öngörüyor. Zayıf Japon yeninin ihracatçı şirketlerin gelirlerini desteklemesi, buna karşılık yurt dışı yatırımlarını yen bazında daha pahalı hale getirmesi de şirketleri Japonya içinde yatırım yapmaya yönelten faktörler arasında bulunuyor.
Nikkei Research tarafından 29 Temmuz-6 Ağustos tarihleri arasında gerçekleştirilen araştırmada 510 şirkete ulaşıldı ve 219 şirket ankete anonim olarak yanıt verdi. Ortaya çıkan sonuç, Japonya açısından yeni bir rekabet sorununa işaret ediyor: Ülke yapay zekâ yatırımlarını büyütmeye hazırlanıyor ancak teknolojinin şirketlerin günlük çalışma düzenine yayılması aynı hızda gerçekleşmiyor.
