Yaz tatili yaklaşırken birçok kişi, tatil bavuluna atacağı kitapları şimdiden planlıyor. Ancak seçilen kitapların, kişinin karakteri hakkında önemli ipuçları taşıdığı belirtiliyor.
Paris'teki École Normale Supérieure'de bilişsel bilimci Edgar Dubourg, bir kişinin okuma listesinin kişiliğinin bir haritası olduğunu ifade ediyor. Dubourg'a göre, gerilim, romantizm, korku veya bilim kurgu gibi türleri seçmek, psikolojiden bir kaçış değil, kişinin sezgisel ve eski beyin bölgeleriyle bağlantı kurması anlamına geliyor. Kurgu eserlerin, mevcut motivasyonları ve içgüdüleri harekete geçirdiği vurgulanıyor.
Yapılan araştırmalar, kitap tercihlerinin kişinin zevklerini ve duygusal tepkilerini bilinçaltında ortaya çıkarabildiğini gösteriyor. Oxford Brookes Üniversitesi'nde psikoloji alanında kıdemli öğretim görevlisi Dr. Valerie van Mulukom'un araştırması, kişinin içsel kaygılarının (varoluşsal güvensizlikler) hangi kitabı seçeceğini belirlediğini öne sürüyor. Van Mulukom'un çalışmasında, belirli bir türe ne sıklıkla ilgi gösterildiği dört ana kategoriyle eşleştirildi:
- Destansı öteki dünya maceraları: Aksiyon, macera, bilim kurgu, distopik/post-apokaliptik, fantezi türlerini içeren kitaplar.
- Günlük yaşam ve insan ilişkileri: Komedi, romantizm, drama, aile, müzikal türlerindeki eserler.
- Tehdit ve tehlike: Gerçek suç, polisiye/gizem/gerilim, korku türündeki kitaplar.
- Olgular ve tarihler: Belgesel, biyografi, tarih türündeki eserler.
Bu kategorilerin, kişinin kendi kaygılarıyla nasıl eşleştiği inceleniyor. Örneğin, polisiye romanları seven kişilerin tehdit ve tehlike unsurlarına ilgi duyduğu düşünülüyor. Bu durum, sadece klasik dedektif romanları veya psikolojik gerilimlerle sınırlı kalmayıp, gerçek suç hikayeleri, casusluk romanları veya Stephen King'in eserleri gibi doğaüstü korku unsurları içeren kitapları da kapsayabiliyor.
Romantik romanları tercih edenlerin ise ilişkilerindeki güvensizlikler, sosyal statü ve itibara dair endişeler taşıdığı belirtiliyor. Bilim kurgu veya fantezi türlerini okuyanların ise dünyanın mevcut durumuyla daha fazla ilgilendiği ve küresel sorunlar (iklim değişikliği, savaş tehdidi gibi) hakkında endişe duyabileceği ifade ediliyor. Game of Thrones gibi eserlerin bu kategoriye örnek gösterildiği belirtiliyor.
Kurgusal dünyalara dalmak yerine, otobiyografi veya tarih kitaplarını tercih eden kişilerin ise cevap arayışında olduğu düşünülüyor. Dubourg'a göre, önemli olanın kurgu olup olmaması değil, anlatının kendisi olduğu vurgulanıyor. Haberler, anekdotlar veya insanların anlattığı hikayeler aracılığıyla da anlatıların tüketildiği belirtiliyor. Bu kategoriye belgeseller, biyografiler ve tarih kitapları örnek veriliyor.
Sonuç olarak, bir sonraki kitap seçiminin, kişinin psikolojisinin önemli bir parçasını yansıtabileceği ifade ediliyor.
