Cenevre'de bir heykel, Dr. Frankenstein'ın yarattığı figürü temsil ediyor. Bu heykel, Mary Shelley'nin 1816'da Tambora Yanardağı'nın küllerinin Avrupa'yı karanlığa gömdüğü 'yazsız yıl'da kaleme aldığı 'Frankenstein' romanını akıllara getiriyor. Roman, Lord Byron'ın bir villada topladığı entelektüeller arasında en korkunç hikayeyi yazma yarışmasıyla ortaya çıkmıştır.
Mary Shelley'nin 18 yaşındayken yarattığı Frankenstein karakteri, insana benzeyen ancak insan olmayan bir figürdür. Roman, yaratıcısı Dr. Frankenstein tarafından terk edilen ve dışlanan yaratığın zamanla şiddeti öğrenmesini konu alır. Shelley'nin mesajı açıktır: Canavar doğulmaz, yapılır. Sorumluluk almayan ve etikten yoksun hırsların sonu hüsrandır.
Günümüzde yapay zeka teknolojisi de benzer etik soruları gündeme getiriyor. Yapay zeka, yeni doğmuş bir çocuk gibi, beslendiği değerlere göre şekilleniyor. Elon Musk'ın geliştirdiği Grok'un kısa sürede milyonlarca cinselleştirilmiş deepfake görüntü üretmesi ve Character.AI'nin bir çocuğu intihara sürüklemekten dava edilmesi, bu endişeleri artırıyor.
Yapay zeka teknolojisi, bir avuç milyarderin kontrolünde ilerliyor. Bu durum, teknoloji devlerinin inançları, kâr hesapları ve hükümetlerle olan ilişkileri üzerinden toplumsal yönlendirme potansiyeli taşıyor. Google'dan Timnit Gebru gibi uyarıda bulunanların işten çıkarılması, eleştirel seslerin susturulmasına örnek gösteriliyor.
Pentagon'un yapay zeka tedarikçisi Palantir'in kurucu ortağı Peter Thiel'in kadınlara oy hakkının demokrasiyi bozduğu yönündeki görüşleri ve şirketin CEO'su A.K.'ın teknoloji hakkındaki yorumları, yapay zekanın toplumsal güç dengelerini nasıl etkileyebileceğine dair tartışmaları alevlendiriyor. Palantir'in çoğulculuğu reddeden ve yapay zekayı savaş aracı olarak konumlandıran manifestosu, eleştirmenler tarafından 'tekno-faşizm' olarak tanımlanıyor.
Nobel ödüllü fizikçi G.H., yapay zekanın insanlığı geride bırakabileceği uyarısında bulunarak, bir bebeğin annesini kontrol etmesi gibi, daha zeki bir varlığın daha az zeki olan tarafından kontrol edilmesi gerektiğini savunuyor. Hinton, yapay zekaya merhamet duygusunun kazandırılmasını öneriyor. Aksi takdirde, yaratılanın yaratıcının yerini alabileceği belirtiliyor.
Frankenstein'ın yaratığının sevgisizlik nedeniyle canavarlaştığı gibi, yapay zekanın da baskı aygıtı, savaş makinesi veya kâr aracı olarak beslenmesi halinde nereye varacağı belirsizliğini koruyor. Cenevre'deki heykelin sessizliği, Shelley'nin 200 yıl önce sorduğu 'Tanrı olursan, yarattığını sevebilir misin?' sorusunun hala yanıtsız kaldığını gösteriyor.
