Bosna Hersek'teki savaş sırasında Hırvat topçu birliklerinin saldırıları sonucu 9 Kasım 1993'te yıkılan Mostar Köprüsü, yıkılışının 33. yılında barış ve hoşgörünün simgesi olarak şehrin iki yakasını birleştirmeye devam ediyor.
Konumu ve mimari yapısıyla dünyanın önemli kültürel eserleri arasında gösterilen ve Türk mimarlık tarihinin önemli yapılarından biri olan Mostar Köprüsü, 8 Kasım 1993'te başlayan yoğun Hırvat topçu atışlarına dayanamayarak 9 Kasım'da Neretva Nehri'ne gömüldü.
Şehre adını veren tarihi yapı, farklı kültürleri ve medeniyetleri buluşturma işlevini sürdürüyor. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde övgüyle bahsettiği köprü, Neretva Nehri'nin 'Osmanlı Gerdanlığı' olarak da anılıyor. Beş asırdır şehrin iki yakasını birbirine bağlayarak çok etnikli yapısına katkı sağlayan köprünün yıkılışı, bu yapıyı 'kendilerinden bir parça' olarak gören bölge halkı tarafından 'kara gün' olarak hatırlanıyor.
Osmanlı mimarisinin önemli isimlerinden Mimar Sinan'ın öğrencisi Mimar Hayreddin tarafından 1566'da inşa edilen köprü, Türk-İslam mimarisinin en güzel örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. Neretva Nehri'nin en derin ve en dar noktasına kesme taştan, tek gözlü ve sivri kemerli olarak inşa edilen köprünün su üzerindeki en yüksek noktası 24 metre.
Köprünün mimari güzelliğinin yanı sıra yaşatılan gelenekler de onu eşsiz kılıyor. Dini veya etnik kökeni ne olursa olsun Mostarlı gençler, köprüyü cesaretlerini sergiledikleri bir atlama platformu olarak kullanıyor. Tarihi kaynaklarda, köprünün yanındaki mescidin müezzinlerinin ezanı köprünün ortasındaki yükseklikte okuduğu rivayet ediliyor. Ayrıca, Yugoslavya döneminde bir pilotun küçük uçağıyla köprü kemerinin altından uçtuğu ancak bu tür bir uçuşa bir daha izin verilmediği de aktarılıyor.
Turistlerin yoğun ilgi gösterdiği köprü, Bosna Hersek ve Balkanlar'da en çok ziyaret edilen yerler arasında bulunuyor.
Yıkılış Anı Kameraya Yansıdı
Savaş sırasında Hırvat Savunma Konseyine (HVO) bağlı topçu birlikleri, köprüyü 8 Kasım 1993'te yoğun ateş altına aldı. Atışlara dayanamayan köprü, ertesi gün saat 10.16'da çöktü. Yıkılma anı videoya kaydedilen köprünün bu görüntüleri, savaştan yıllar sonra gün yüzüne çıktı. Asırlar boyunca farklı kültür ve medeniyetleri birbirine bağlayan köprünün yıkılması, Bosna'daki savaşta dünya kamuoyunda en fazla tepki çeken olaylardan biri oldu.
Türkiye'nin Desteğiyle Yeniden İnşa Edildi
Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ülkelerin ve uluslararası kuruluşların desteğiyle aslına uygun olarak yeniden inşa edilen köprü, 2004'te görkemli bir törenle yeniden açıldı. Köprü, bir yıl sonra, iki yakasına uzanan eski Mostar şehriyle birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Bugün barış ve hoşgörünün simgesi olarak görülen ve şehirdeki farklı dinlere ve etnik kökenlere mensup kişilerin yeniden yakın ilişki kurmasında önemli rol oynayan köprünün yıkılışı, her yıl 9 Kasım'da düzenlenen törenlerle anılıyor.
