İran'ın dini lideri Ali Khamenei'nin vefatı sonrası düzenlenen cenaze törenleri sürerken, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerindeki diplomatik ve askeri rekabet derinleşiyor. Boğazın kontrolü, hem İran'ın bölgesel mirası hem de küresel ekonomi açısından kritik bir eşik olarak görülüyor.
Son 48 saat içerisinde, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC)'nun boğaz üzerindeki hakimiyetini pekiştirmek amacıyla hareketlilik başlattığı gözlemlendi. Geçtiğimiz hafta, birçok geminin Umman kıyılarına yakın, ABD destekli güney rotasını kullanmaya başlamasıyla İran'ın kontrolündeki kuzey rotasında trafik azalmıştı. Ancak IRGC tarafından yapılan doğrudan uyarıların ardından, Cumartesi günü en az 8 geminin rotasını değiştirdiği bildirildi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Birleşik Krallık ile varılan mutabakat çerçevesinde, güney rotasını temizlemek amacıyla bir mayın temizleme deniz gücü gönderme planına onay verildiğini duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı ise bu girişimi, haksız ve meşru olmayan bir müdahale olarak nitelendirerek reddetti. Bu süreçte deniz trafiği verileri, 2 Temmuz'da boğaz geçişlerinin bir önceki güne oranla %10 azaldığını gösterdi.
Küresel enerji piyasaları ise bu gerilimden doğrudan etkileniyor. Petrol fiyatları, varil başına 125 dolarlık zirve seviyesinden yaklaşık 75 dolara kadar gerileyerek %40'lık bir düşüş sergiledi. Öte yandan, ABD ve İran arasında 17 Haziran'da imzalanan mutabakat metni, trafiğin eski seviyelerine döndürülmesi ve 60 gün boyunca geçiş ücreti alınmaması maddelerini içerse de, her iki tarafın da ateşkes sürecini askeri pozisyonlarını güçlendirmek için kullandığı belirtiliyor.
