ABD'li milyarder Jeff Bezos'un sahibi olduğu Blue Origin şirketine ait New Glenn roketinin rutin bir test sırasında infilak etmesi, NASA'nın Ay üssü kurma planlarını zora soktu. Olay, ABD'nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral'da bulunan fırlatma rampasında yerel saatle 21:00'de meydana geldi.
Patlama sonucunda New Glenn roketinin fırlatılması için inşa edilen LC-36 tesisi kullanılamaz hale geldi ve fırlatma rampasının kulelerinden biri devrildi. Olayda herhangi bir yaralanma yaşanmazken, Blue Origin şirketinden yapılan açıklamada tüm personelin güvende olduğu ve durumun kontrol altında olduğu belirtildi. Şirket, yaşanan aksaklığa rağmen onarım çalışmalarını tamamlayarak uçuşlara devam etme kararlılığını vurguladı.
Aslen 4 Haziran'da 48 uyduyu fırlatması planlanan 98 metre yüksekliğindeki roketin testindeki bu başarısızlık, Blue Origin'in Ay projelerindeki taahhütlerini yerine getirme kabiliyeti hakkında soru işaretleri doğurdu. Elon Musk'ın SpaceX'i ile Ay projeleri konusunda rekabet halinde olan Blue Origin'in, NASA'nın Ay'a insan gönderme ve üs kurma hedeflerine ne ölçüde katkı sağlayabileceği belirsizliğini koruyor.
Analistler, hasar gören fırlatma rampasının yeniden inşa edilmesinin aylar sürebileceğini öngörüyor. NASA'nın Ay Üssü 1 projesinin Blue Origin'in geliştirdiği iniş aracıyla en erken 2026 sonbaharında fırlatılması hedefleniyordu. Bu planın, yaşanan patlama sonrası zaman çizelgesinde ciddi gecikmelere yol açması bekleniyor.
NASA, Ay'a robotik iniş araçları, dronlar ve diğer ekipmanları gönderme planlarını 26 Mayıs'ta duyurmuştu. Blue Origin, bu araçları inşa etmek üzere seçilen şirketlerden biriydi. ABD'nin, Başkan D.T. döneminde belirlenen 2028 yılına kadar Ay'a insan gönderme hedefi, bu tür aksaklıklarla sekteye uğrayabilir. NASA, Ay'a insan gönderme konusunda Çin ile de bir yarış içinde bulunuyor. Çin'in 2030 yılına kadar insanları Ay'a indirme planları hızla ilerliyor.
NASA'nın Mart ayında açıkladığı, Ay'ın güney kutbunda nükleer ve güneş enerjisiyle çalışacak kalıcı bir üs kurma programı, 20 milyar dolarlık bir bütçeye sahip. Bu üssün, bilimsel deneyler yapılmasına, kaynak çıkarılmasına ve Mars'a seyahatlerin kolaylaştırılmasına olanak sağlaması hedefleniyor. Ancak uzmanlar, NASA'nın zaman çizelgesinin gerçekçi olmadığı yönündeki görüşlerini sürdürüyor. Artemis II göreviyle Ay etrafında dört astronotun başarılı bir şekilde dolaşmasına rağmen, Ay yüzeyine ilk insanı indirecek ülkenin Çin olabileceği yönündeki tahminler güçleniyor.
NASA'nın Ignition Moon Base programı üç aşamadan oluşuyor. İnsanlar gönderilmeden önce robotik araçlar ve dronlar aracılığıyla Ay arazisinin keşfedilmesi ve haritalanması planlanıyor. Ardından astronotların hareketini sağlayacak taşıma araçları gönderilecek. NASA, Blue Origin, Intuitive Machines ve Astrobotic gibi şirketlerin bu araçları geliştirmek üzere ihaleleri kazandığını duyurdu. Blue Origin'in Endurance adlı iniş aracının hassas inişler yapabilmesi ve otonom navigasyon gerçekleştirmesi bekleniyor. Astrobotic'in Griffin-1 iniş aracının ise Güney Kutbu yakınındaki Nobile Krateri'ne inmesi planlanıyor. Bu araçlar, bilimsel ekipmanlar da taşıyacak.
Programın ikinci aşamasında, Ay'da nükleer ve güneş enerjisi tesisleri kurulması hedefleniyor. 2032 yılına kadar ise insanların Ay'da yarı kalıcı konutlarda yaşayabilmesi amaçlanıyor. Ay'ın Güney Kutbu'nun, donmuş su kaynakları açısından potansiyel taşıması, bu bölgenin üs kurulumu için stratejik önemini artırıyor.
