Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında dört aydır devam eden çatışmaları sonlandıracak olan ateşkes anlaşması resmen onaylandı. ABD tarafını temsil eden Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian, küresel deniz taşımacılığını yeniden canlandıracak olan belgeyi elektronik ortamda imzaladı. Tarafların resmi imza töreninin cuma günü İsviçre topraklarında gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Nükleer Program ve Bölgesel Güvenlik Hedefleniyor
Söz konusu ateşkes anlaşması, Tahran yönetiminin nükleer programına yönelik süregelen anlaşmazlıkların kalıcı bir çözüme kavuşturulmasını amaçlıyor. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, İsrail ordusunun Lübnan'daki operasyonlarının anlaşmanın ihlali olarak kabul edileceğini bildirdi. İsrail güçlerinin Lübnan güneyindeki faaliyetlerini sürdürmesi, mutabakatın başarısına dair piyasalardaki endişeleri devam ettiriyor.
Anlaşmanın 14 Kritik Maddesi ve Uygulama Süreci
Üst düzey bir yönetim yetkilisi tarafından doğrulanan 14 maddelik metne göre, taraflar Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak durdurmayı taahhüt etti. Anlaşma kapsamında öne çıkan temel düzenlemeler şunlardır:
- Egemenlik ve Toprak Bütünlüğü: Taraflar birbirlerinin iç işlerine müdahale etmeyeceklerini ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceklerini beyan etti.
- Deniz Ablukası ve Ticaret: ABD, deniz ablukasını kaldıracak; İran ise Basra Körfezi üzerinden ticari gemi geçişleri için gerekli düzenlemeleri yapacak.
- Ekonomik Destek: İran ekonomisinin yeniden inşası için ABD ve bölgesel ortaklar tarafından en az 300 milyar dolar tutarında bir fon oluşturulması planlanıyor.
- Yaptırımların Kaldırılması: ABD, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kapsamındaki tek taraflı yaptırımları sonlandırmayı taahhüt etti.
Nükleer Denetim ve Petrol İhracatı
Anlaşmanın en kritik noktalarından birini İran'ın nükleer faaliyetleri oluşturuyor. İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini ve zenginleştirilmiş materyallerin tasfiyesini Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde gerçekleştireceğini teyit etti. Ayrıca, ABD Hazine Bakanlığı'nın İran'ın ham petrol ve petrokimya ürünleri ihracatı için gerekli muafiyetleri sağlayacağı belirtildi. Nihai anlaşma sağlanana dek mevcut statükonun korunması kararlaştırıldı.
