Ukrayna'da okulların yeniden açılması öncesinde Rusya tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen saldırılarda 12 milyon kitabın yok edildiği bildirildi. Saldırıların, ülkenin kültürel mirasına yönelik kasıtlı bir girişim olduğu öne sürülüyor.
Başkent Kiev'in kenar mahallelerinde bulunan bir matbaa tesisi, yeni eğitim yılı için ders kitaplarının basımının hızlandırıldığı bir dönemde gece saatlerinde Rus füzesiyle vuruldu. Tesisin, Ukrayna'nın okul kitaplarının %10'unu oluşturan 1.3 milyon kitabı teslim etmesi bekleniyordu. Yangın sonrası tesiste, İngilizce ders kitabından kömürleşmiş bir sayfa bulundu. Sayfada, "Benim adım William, Birleşik Krallık'tanım. Büyükannem Nottingham'da yaşıyor. Burası çok güzel bir şehir." ifadeleri yer alıyordu.
Yerel medyaya yansıyan haberlere göre, Rusya, son dönemde Ukrayna genelindeki matbaaları ve yayınevlerini hedef alan saldırılarda 12 milyon kitabı imha etti ve Ukrayna tarihinin diğer önemli kültürel unsurlarına zarar verdi. Bu yıl basılan kitapların üçte birinin Rusya tarafından yok edildiği belirtiliyor. Kiev'deki bu matbaada kurtarılabilecek hiçbir şeyin kalmadığı, yangından kurtulan sayfaların da itfaiye suyu veya çöken çatının neden olduğu hasar nedeniyle kullanılamaz hale geldiği ifade edildi.
Konvi yayınevi ticari direktörü Viktoria Haidai, bu saldırıların Rusya Federasyonu tarafından kasıtlı yapıldığına inandığını belirtti. Son iki ayda, en büyük yayınevlerinin büyük miktarda kitap depoladıkları lojistik depolarını kaybettiklerini söyledi. Haidai, Rusların Ukrayna'yı bir ulus olarak silme çabası içinde matbaaları da yok ettiğini ancak bunda başarılı olamayacaklarını vurguladı.
Son haftalarda 35'ten fazla yayınevi tesisi saldırıya uğradı. Sadece yeni basılan kitaplar değil, Kiev'deki Pochaina ikinci el kitap pazarı da saldırılardan nasibini aldı. Yüzlerce tezgah ve sayısız değerli kitap yok oldu. İtfaiye ekiplerinin yangını söndürme çalışmaları devam ederken, 28 yaşındaki kitap bloggerı Liliya Velyka, dumanı tüten kalıntılar arasında kurtarılabilecek bir şeyler arıyordu. Velyka, elinde ıslanmış bir bilim kurgu romanıyla, "Kitaplar bizi kurtarıyor ve bunları kaybetmek kalplerimizi kaybetmek gibi bir şey," dedi.
Müzeler, sanat galerileri, film stüdyoları, kütüphaneler ve opera binaları da zarar gördü. Başkentin tarihi manastırı ve kültürel miras alanı olan Kiev-Peçersk Lavra'da, Dormition Katedrali'nin altın kubbeleri vuruldu. Dini eserler güvenli yerlere taşınırken, drone saldırısı sonrası çatının büyük bir bölümü alev aldı. Onarımın 21 milyon doları bulması ve iki yıl sürmesi bekleniyor. Alan aynı zamanda Ukrayna Kitap ve Matbaacılık Müzesi'ne de ev sahipliği yapıyor. Unesco'nun 1990'da listelediği kompleks, Eylül 2023'te tehlikedeki dünya miras alanları listesine eklenmişti.
Manastırın kuruluşunun 975. yıl dönümü kutlamalarında konuşan Unesco Genel Direktörü Khaled El-Enany, meydana gelen önemli hasardan derin üzüntü duyduğunu ifade etti. El-Enany, uluslararası hukuk kapsamında korunan kültürel mülklere yönelik tüm saldırıları şiddetle kınadığını belirtti. Ukrayna Kültür Bakanı Tetyana Berezhna ile katedrali gezen El-Enany, kültür ve askeri etkilerin birbirinden ayrılamayacağını söyledi. Berezhna, Rusya'nın Ukrayna'nın 1.900'den fazla kültürel mirasını ve 2.000'den fazla kültürel kurumu hedef aldığını belirtti. Fiziksel kitaplara yönelik saldırılara rağmen çocukların öğrenmeye devam etmesini sağlamak ve sanat ile edebiyatı korumak amacıyla dijitalleşmenin stratejinin bir parçası olduğunu ekledi.
Ukrayna'nın tüm yayıncılık sektörünün tehdit altında olduğuna ve ayakta kalabilmesi için uluslararası desteğe ihtiyaç duyduğuna dair uyarılar yapılıyor. Bombalanan Kiev matbaasında Viktoria Haidai, sektörün korunmasının Ukrayna edebiyatının korunması için hayati önem taşıdığını belirtti. "Kelime her şeydir. Bizim gelişimimiz, kültürümüz ve nesilden nesile aktarılan tarihi mirasımızdır," dedi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 2021 tarihli "Ruslar ve Ukraynalıların Tarihi Birliği Üzerine" başlıklı denemesinde, Ukraynalılar ve Rusların tek bir halk olduğunu belirttiği ve bağımsız bir Ukrayna devletinin ve kültürünün meşruiyetini sorguladığı hatırlatıldı. Rusya'nın Birleşik Krallık Büyükelçiliği'nden yapılan açıklamada ise kültürel mirasın zarar görmesinden Ukrayna hükümetinin sorumlu olduğu, anıtların yıkıldığı ve sokak isimlerinin değiştirildiği iddia edildi. Ayrıca kültürel alanların kullanıldığı da ileri sürüldü.
