Rusya'nın ikinci büyük bankası VEB'in baş ekonomisti, Ukrayna ile uzun süreli bir ekonomik savaş kazanılamayacağı uyarısı da dahil olmak üzere ekonomiyle ilgili eleştirel yorumları nedeniyle görevden alındı. 2014'ten beri devlet kontrolündeki kalkınma bankası VEB'de bu görevde bulunan Andrei Klepach, Mayıs ayında meslektaşlarına verdiği bir konferansta yaptığı sert konuşmayla ilgili Rus medyası tarafından çıkan haberlerden günler sonra kovuldu.
Moscow Times'ın ilk haberine göre Klepach, Rusya'nın ekonomik olarak Çin ve ABD'nin, hatta bazı açılardan Ukrayna'nın gerisinde kaldığını söyledi. Klepach, savaş nedeniyle Rus ekonomisi üzerindeki baskıların kaçınılmaz olarak kimsenin beklemediği bir anda patlak verecek bir 'sosyal krize' yol açacağını belirtti.
Ayrıca, Ukrayna'nın ekonomik çöküşüne dair beklentilerin yersiz olduğunu ve Ukrayna ile uzun sürecek bir çatışmanın Rusya'nın zaferiyle sonuçlanmayacağını ifade etti. Klepach, 'Bu yıpratma savaşı yarışını Ukrayna ile kazanamayacağız. Her şeyin orada çökeceği yanılgısına kapılıyoruz. Çökmedi ve de çökmeyecek. Maliyetlerimiz artıyor' dedi. Bu yorumlar, üst düzey bir Rus ekonomistten ülkenin artan ekonomik zorluklarına dair nadir bir kabul niteliğindeydi ve Vladimir Putin'in Moskova'nın savaşın ekonomik baskılarına başarıyla direndiği ve Ukrayna'nın ekonomik tükenişinin sadece zaman meselesi olduğu yönündeki iddialarıyla doğrudan çelişiyordu.
VEB, Klepach'ın görevden alınma nedeni hakkında açıklama yapmadı. Klepach'ın bir tanıdığı, iş dünyası yayını Vedomosti'ye yaptığı açıklamada, bankadan ayrılmasının 'ülkenin ekonomik ve siyasi gelişimine ilişkin kişisel, sert değerlendirmeleriyle bağlantılı olduğunu ve bunun kurumsal pozisyonla asla uyuşamayacağını' söyledi. Bağımsız Rus yayını The Bell, kaynaklara dayandırdığı haberinde Klepach'ın Kremlin emriyle kovulduğunu ve görevden alınmasının Mayıs ayındaki konuşmasıyla doğrudan bağlantılı olduğunu bildirdi.
Klepach'ın görevden alınması, Putin'in görüşlerine meydan okumaktan çekinen yetkililerle giderek daha fazla çevrelendiği yönündeki haberler ortasında, Kremlin'in Rusya'nın üst kademelerinde sadakat talebinin arttığını vurguluyor. Eski Rus merkez bankası danışmanı ve Carnegie Rusya Avrasya Merkezi'nde araştırmacı olan Alexandra Prokopenko, Klepach'ı resmi çizgiden sapan görüşlerini dile getirmekten çekinmeyen saygın bir ekonomist olarak tanımladı. Prokopenko, 'Rusya'nın en iyi makroekonomistlerinden biri olan Klepach'ın görevden alınmasının, uyarıda bulunduğu yaklaşan krizi geciktirmesi pek olası değil' dedi. Klepach'ın tahminlerinin 'herhangi birini memnun etme arzusundan ziyade gerçekliğin değerlendirmelerine dayandığını' ve genellikle resmi rakamlardan daha karamsar olduğunu sözlerine ekledi.
Rus ekonomisi, 2022'de Putin'in tam ölçekli Ukrayna işgalinin başlamasından bu yana en zorlu dönemini yaşıyor; devasa savaş harcamaları, Batı yaptırımları ve Ukrayna'nın Moskova'nın petrol ve gaz endüstrisine yönelik saldırı yeteneğinin artmasıyla baskı altında. Sadece 2026'nın ilk dört ayında Rusya'nın bütçe açığı, hükümetin tüm yıl için belirlediği 3,79 trilyon rublelik hedefin oldukça üzerinde, 5,87 trilyon rubleye (81 milyar dolar) ulaştı. Putin'in en yakın danışmanlarından bazılarının, mevcut savaş harcaması seviyesinin sürdürülemez hale geldiği konusunda Putin'i özel olarak uyardığı belirtiliyor.
Yakın zamanda Ukrayna saldırıları, Rusya'nın en büyük e-ticaret perakendecisi Wildberries'e ait düzinelerce depoyu vurarak milyarlarca dolarlık stoğu yok etti. Saldırılar, şirketin mali istikrarına ilişkin soruları gündeme getirdi ve platformdan geçimini sağlayan binlerce bağımsız satıcı için ağır bir darbe vurdu. Putin, savaşı azaltmaya veya harcamaları kısmaya hazır olduğuna dair hiçbir işaret vermedi. Bunun yerine Kremlin, küçük işletmelere yönelik vergileri artırarak ve oligarklar üzerinde savaş çabalarına daha fazla katkıda bulunmaları için baskı yaparak ek gelir elde etmeye çalıştı. Bu yılki petrol fiyatlarındaki artış, ABD'nin İran'daki savaşı sonrası Moskova'ya milyarlarca dolarlık ek gelir sağlayarak artan ekonomik baskıların bir kısmını hafifletmeye yardımcı oldu.
