İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen Uluslararası Kültür Politikaları Çalıştayı, Birleşmiş Kentler ve Yerel Yönetimler Dünya Teşkilatı (UCLG) Kültür Komitesi, UNESCO ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) temsilcileri, Atina ve Zagreb belediyelerinden uzmanlar, farklı kentlerden yerel yönetim temsilcileri ve uzmanların katılımıyla Tarihi Havagazı Fabrikası’nda başladı.
İki gün sürecek çalıştayın açılışında konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve UCLG Kültür Komitesi Başkan Yardımcısı Dr. Cemil Tugay, kültürün yerel yönetimler söz konusu olduğunda yalnızca eğlence, sanatsal faaliyetler ve kültürel miras çalışmalarıyla sınırlandırılamayacağını belirtti. Tugay, “Kültür; çevredir, çeşitliliktir, kapsayıcılıktır, karşılaşılan zorlukları aşmak için başvurduğumuz bir kaynaktır. Kültür bir haktır ve bütün bunlarla birlikte kültür bir kalkınmadır. Geçmişten bugüne belki yönetilmeden tamamen kendi kendine bugüne gelmiş kültürü, bundan sonraki süreçte hak, adalet ve kalkınma temelli yönetmeyi teklif ediyorum. Dünyamızın ve şehirlerimizin sürdürülebilirliğe ama önemli ölçüde barışa, barış içinde insanların haklarını adaletli şekilde aldıkları bir yaşama ihtiyacı var. Bu kendi kendine gerçekleşmeyecek bir sonuç. Bu ancak gerçekten demokrasiyi, insan haklarını, özgür düşünceyi ve ifadeyi savunan, olması gereken medeni insan kitlesinin sağlayabileceği bir sonuç. Dünyayı geleceğe taşırken kültürü önemli bir unsur olarak görmeli ve oradaki hakkımıza sahip çıkmalıyız” diye konuştu.
Çalıştayın Tarihi Havagazı Fabrikası’nda düzenlenmesinin anlamlı olduğunu vurgulayan Tugay, yapının 1862’de kurulduğunda İzmir’i Osmanlı’da sokak aydınlatmasında hava gazını kullanan ilk kent haline getirdiğini hatırlattı. Yapının yıllar sonra endüstri mirasından kültür mekânına dönüştürülerek yeniden kente kazandırıldığını belirten Tugay, “Bir kentte neyin korunacağına, neyin dönüştürüleceğine nasıl karar vereceğiz? Bu çalıştayı, bu sorulara bilimsel ve katılımcı yanıtlar üretmek için düzenliyoruz. Kültüre erişimin dağılımı, aynı zamanda kentteki eşitsizliklerin de haritasını gösterir. Bu nedenle kültüre erişimi bir ayrıcalık değil, temel bir hak olarak görmek gerekiyor. Sürdürülebilir kalkınma tartışmalarında ise uzun yıllardır eksik kalan boyut kültür oldu” dedi.
İzmir Kültür Politikaları Çalıştayı’nı somut ve uygulanabilir politikalar üretmek amacıyla düzenlediklerini aktaran Tugay, “Yerel yönetimler son yıllarda kültür politikalarında daha belirleyici hale geldi. Kültür artık bir yan alan olmaktan çıkarak kentsel yaşamın niteliğini, toplumsal dayanıklılığı ve demokratik kapasiteyi şekillendiren stratejik bir unsur oldu. Kültür politikalarını sosyal politika, çevre politikası ve mekânsal planlamayla birlikte ele almak gerekiyor. İzmir tarihsel birikimi ve toplumsal dinamizmiyle ulusal ve uluslararası ölçekte çok daha güçlü bir kültür aktörü olmayı hak ediyor” ifadelerini kullandı.
Çalıştayın İzmir’de düzenlenmesinin tesadüf olmadığını vurgulayan Tugay, kentin binlerce yıllık çok kültürlü geçmişiyle kültür politikaları tartışmaları için özgün bir zemin sunduğunu söyledi. Antik Smyrna’dan Osmanlı’nın çok dilli ticaret yaşamına ve Levanten kültürüne uzanan birikimin İzmir’e güçlü bir kültürel çeşitlilik kazandırdığını belirten Tugay, farklı toplulukların yüzyıllardır bu kentte iç içe yaşadığını ifade etti. İzmir’in Türkiye’nin en yoğun Roman nüfuslarından birine de ev sahipliği yaptığını hatırlatan Tugay, Roman toplumunun kültürel birikimi ve sanatsal üretiminin kültür politikalarında daha görünür hale getirilmesi gerektiğini söyledi.
Cumhuriyet’le birlikte İzmir’in modernleşme, laiklik ve çağdaş yaşamın en güçlü kentlerinden biri haline geldiğini belirten Tugay, “Çağdaşlık, özgür düşünce ve çoğulculuk İzmir’in kültürel kimliğinin temelini oluşturuyor. Sanat üretiminin cesur, kamusal alanın özgür olduğu bu kenti İzmir yapan değerleri yalnızca korumak değil, güçlendirerek geleceğe taşımak zorundayız. Kültür politikalarında hangi üretimlerin destekleneceği ve hangi seslerin görünür olacağı da bu anlayışla belirlenmeli” dedi.
Kültür politikalarının yalnızca uzmanlar ve kurumlar tarafından değil, kentin tüm aktörlerinin katılımıyla şekillenmesi gerektiğini vurgulayan Tugay, konuşmasını şöyle tamamladı: “Çoğulculuk, özgür düşünce ve katılımcılık İzmir’in tarihsel kimliğinin temel değerleri. Bu çalıştayla İzmir’de planlı, veri temelli ve kapsayıcı bir kültür politikası oluşturmayı hedefliyoruz. Kültüre erişimden miras yönetimine kadar geniş bir alanda somut adımlar atılacaktır.”
