Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya sevkiyatını düzenleyen anlaşmanın 2025 yılı başında sona ermesiyle birlikte, kıtanın enerji ticaretindeki dengeler köklü bir değişim sürecine girdi. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının yoğunlaştığı Kuzeybatı Avrupa ile Orta ve Doğu Avrupa arasında belirgin fiyat farkları gözlemlenmeye başlandı.
LNG İthalatı Fiyat Ayrışmasını Tetikledi
Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünün (OIES) yayımladığı son rapora göre, Rusya'nın Ukrayna rotasını kullanmasıyla birlikte Avrupa'daki doğal gaz fiyatları yeniden ayrıştı. LNG giriş noktalarına yakın konumda bulunan ülkelerde daha düşük maliyetli gaz temini sağlanırken, Orta ve Doğu Avrupa bölgelerinde fiyatların kalıcı olarak yüksek seviyelerde seyrettiği kaydedildi.
Ticaret merkezleri bazında yapılan incelemede; Fransa'nın TRF, Belçika'nın ZTP, Hollanda'nın TTF ve İngiltere'nin NBP merkezlerinde en düşük fiyatlar tespit edildi. Almanya'nın THE merkezi bu fiyatların üzerinde konumlanırken, Çekya, Avusturya ve Slovakya'daki merkezlerde fiyatların daha yüksek seviyelere ulaştığı belirtildi. Bu durumun temel nedeni olarak, LNG'nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme dahil olması ve gazın doğu yönlü taşınma zorunluluğu gösterildi.
İşlem Hacmi ve Pazar Dayanıklılığı
Rus gazındaki kayba rağmen Avrupa gaz piyasasının işlem hacmi artışını sürdürdüğü görüldü. 2025 yılında ticareti yapılan doğal gaz hacmi bir önceki yıla oranla yüzde 16 artış gösterirken, fiziksel gaz talebi yüzde 8 yükseldi. Toplam işlem hacmi bu süreçte ilk kez 100 bin teravatsaat eşiğini aşarak piyasanın yeni arz yapısına uyum sağladığını kanıtladı.
TTF ve ZTP Merkezlerinde Hakimiyet
Hollanda merkezli TTF, Avrupa'nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olma konumunu korudu. TTF üzerindeki işlem hacmi geçen yıl yüzde 14 artarken, bu merkezdeki toplam hacim diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. Avrupa'daki tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81'inin TTF üzerinden gerçekleştirildiği bildirildi.
Diğer yandan Belçika'nın ZTP ticaret merkezinde, 2025 yılında yüzde 165'in üzerinde bir işlem hacmi artışı kaydedildi. Bu yükselişin, Belçika'nın LNG ithalatındaki artış ve Avrupa'nın stratejik giriş noktalarından biri haline gelmesiyle doğrudan ilişkili olduğu vurgulandı. Buna karşın, Rus gazına bağımlılığı bulunan Slovakya'daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77, Çekya'daki VOB merkezinde ise yüzde 18 oranında gerileme yaşandı.
