Türkiye'de deprem ve diğer afetlerin ardından yürütülen yardım, tahliye ve yeniden yapılanma çalışmaları sırasında engelli bireylerin ihtiyaçları yeterince ele alınmıyor. 2025'te Scientific Reports dergisinde yayımlanan ve Türkiye'deki engellilerin afetlere dayanıklılığını inceleyen bir araştırma, bu sorunu gözler önüne serdi.
Araştırmaya göre, engelli bireyler afet öncesi hazırlık, tahliye süreçleri, geçici barınma ve sağlık hizmetlerine erişimde önemli zorluklarla karşılaşıyor. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi Çevre ve Sağlık Komisyonu üyesi Dr. Mustafa Vatansever, afet süreçlerinde engelli bireylerin gereksinimlerinin yeterince dikkate alınmadığını belirtti. Vatansever, Türkiye'nin yaşadığı büyük afetlerin engelli bireyler üzerindeki etkisinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Vatansever, “Engelli bireyler, afet durumlarında daha savunmasız kalabilmekte ve mevcut planlar bu grupların özel gereksinimlerini yeterince dikkate almamaktadır. 2023 depremlerinin yaşandığı bölgede kayıtlı toplam engelli sayısı 2 milyon 511 bin 950 kişi iken ağır engelli sayısı 775 bin 12’dir. Bölgede Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı toplam 66 engelli ve yaşlı bakım merkezi bulunuyor ve bu merkezlerde 5 bin 252 kişi hizmet alıyordu. Sonuç olarak engelli olduğu halde ihmal edilen kişi sayısı oldukça fazladır” dedi.
Afetlere hazırlık sürecinin, engelli bireylerin tespit edilmesiyle başlaması gerektiğini ifade eden Vatansever, yerel yönetimlere bu konuda önemli görevler düştüğünü sözlerine ekledi. Tahliye süreçlerinin engelli bireyler açısından yaşamsal önem taşıdığına dikkat çeken Vatansever, “Zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarının her biri ayrı ayrı önemli olsa da, afet veya acil durum anındaki başarılı bir tahliye, engelli bireyler açısından en yaşamsal konulardan birini oluşturmaktadır. Engeli olmayan bireyler için acil çıkışların ve bina içindeki sığınma alanlarının yerini bilmek yeterli olabilirken, engelli bireylerin öncelikle acil çıkışlara ve sığınma alanlarına nasıl ve hangi donanımla ulaşacaklarını bilmeleri gerekmektedir” şeklinde konuştu.
